ذات الرية ورمى است حاره كه در شش به هم مىرسد و از خون يا صفرا يا بلغم شور متعفن ، مىشود و گاه باشد كه سبب آن نزلهء حارّه است كه از دماغ نازل [ مىشود ] و اكثر از انتقال مادهء خناق مىباشد و گاه از انتقال ذات الجنب و گاه از انتقال سرما به هم رسد به‌هرحال يا دموى يا صفراوى و يا بلغمى است . پس اگر سبب آن خون باشد ، علامتش تب دائمى است و سرفه ، تنگى نفس شديد و دردى در سينه و سنگينى چنان‌كه گويا چيز سنگينى بر سينه گذارده‌اند و در اكثر اين است كه درد در استخوان چنبر گردن كشيده است تا آخر استخوان‌هاى سينه و گاه بر سينه و گاه به زير كتف نيز مىرسد و گاه تا زير پستان‌ها نيز مىآيد و سرخى رخسار خصوصا گونه چنان‌كه گويا گونه‌ها را به چيزى سرخ رنگ كرده‌اند و سرخى چشم‌ها و عطش شديد و خشكى زبان و گرمى نفس و سرخى زبان در ابتدا و بعد سياهى آن و سرخى بول و غلظت و بالجمله مجموع علامات كه در صداع دموى و ذات الجنب مذكور شد . و اگر سبب صفرا باشد ، علامتش تب دائمى است در نهايت حدت و تنگى نفس و وجع اشد از دموى و سرخى رنگ و رخسار و پرى و سرخى چشم‌ها كمتر از دموى است و خشكى زبان و گرمى نفس و تلخى دهان و قلق و اضطراب و عطش وافر و خشكى مجموع بيش از آنكه در دموى است و زردى و سرخى بول با رقت ، و بالجمله ، مجموع آنچه از علامات در صداع صفراوى و ذات الجنب صفراوى مذكور شد . و اگر سبب آن بلغم باشد ، علامتش تب دائمى حقيقى است و با علاماتى كه در تب لازم بلغمى مذكور [ است ] و سرفه و وجع خفيف و شدت تنگى نفس و رطوبت دهان و بىرنگى بول و غليظى آن و نبودن علاماتى كه در دموى و صفراوى مذكور شد .